Η κοινοβουλευτική συζήτηση των τελευταίων ημερών για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν ήταν μια τυπική θεσμική διαδικασία. Ήταν η έμπρακτη αποτύπωση του πώς το πολιτικό σύστημα αντιλαμβάνεται τον εαυτό του απέναντι στη λογοδοσία, και τελικά, απέναντι στην κοινωνία.
Η απόφαση της κυβερνητικής πλειοψηφίας να προχωρήσει στη σύσταση εξεταστικής επιτροπής, με χρονικό ορίζοντα τριών μηνών, παρουσιάστηκε ως η θεσμική απάντηση σε ένα σκάνδαλο που πλήττει την αξιοπιστία του κράτους και του ευρωπαϊκού προφίλ της χώρας. Την ίδια στιγμή, η άρνηση σύστασης προανακριτικής – όπως πρότειναν η αντιπολίτευση και ιδίως το ΠΑΣΟΚ – τροφοδότησε την υποψία ότι η κυβερνητική στάση αποσκοπεί περισσότερο στον περιορισμό της πολιτικής ζημιάς παρά στη συνολική διαλεύκανση της υπόθεσης.
Η ψήφιση της πρότασης έγινε με 166 ψήφους υπέρ, εν μέσω έντασης και αποχωρήσεων σε έντονο κλίμα πολιτικής πόλωσης. Η εικόνα που σχηματίστηκε εν τέλει ήταν αυτή μιας πλειοψηφίας με κύριο στόχο το damage control και όχι την απόδοση ευθυνών.
Ο Πρωθυπουργός επέλεξε να τονίσει τη διαφορά ανάμεσα στον καταλογισμό ευθυνών και στο «κυνήγι μαγισσών». Ο στόχος του Μαξίμου είναι να αποφορτίσει το πολιτικό κλίμα και να καθησυχάσει το μετριοπαθές ακροατήριο. Παρ’ όλα αυτά, δεν απαντά στο βασικό ερώτημα που διατυπώνεται ανοιχτά από την αντιπολίτευση: γιατί περιορίζεται το εύρος της έρευνας; Και γιατί δεν εξετάζεται η πιθανή εμπλοκή πολιτικών προσώπων την στιγμή που η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ανοίξει τον φάκελο;
Μεταξύ των φωνών της αντιπολίτευσης αναδείχθηκε και ο κίνδυνος παραγραφής αδικημάτων και η ανάγκη πολιτικού θάρρους. Παράλληλα, η άρνηση να εξεταστούν οι πρώτες καταγγελίες άμεσα και η περιορισμένη σύνθεση της εξεταστικής οδήγησαν σε καταγγελίες περί συγκάλυψης — ειδικά όσον αφορά τους εμπλεκόμενους πολιτικούς του κυβερνώντος κόμματος.
Αν οι ευθύνες είναι πολιτικές, τότε το πολιτικό σύστημα οφείλει να τις αναλάβει. Αν είναι ποινικές, τότε η δικαιοσύνη πρέπει να έχει τον πρώτο λόγο – χωρίς κοινοβουλευτικά φίλτρα.
Το ερώτημα πλέον είναι ξεκάθαρο: η εξεταστική θα λειτουργήσει ως ουσιαστικός έλεγχος ή ως ελεγχόμενο αφήγημα; Θα διαφωτιστεί το σύνολο της υπόθεσης ή θα περιοριστεί σε μια «θεσμική βιτρίνα» με ημερομηνία λήξης;
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αφορά μόνο τις αγροτικές επιδοτήσεις ή ένα διοικητικό φιάσκο. Είναι δοκιμασία της σχέσης μεταξύ εξουσίας και αλήθειας. Και για τη Βουλή είναι δοκιμασία εμπιστοσύνης.
